31 października 2026 roku zakończyła się w Jerewaniu 17. Konferencja ONZ poświęcona różnorodności biologicznej (COP17). Uczestniczące w niej państwa przyjęły pakiet decyzji mających pomóc w przyspieszeniu realizacji globalnych celów ochrony przyrody do 2030 roku. Kluczowym elementem porozumienia jest „Ścieżka Jerewańska” — uzgodniona odpowiedź na pierwszy ogólnoświatowy przegląd postępów we wdrażaniu Ramowej konwencji o różnorodności biologicznej z Kunming-Montrealu.
Przegląd pokazał, że między przyjętymi zobowiązaniami a działaniami w terenie wciąż istnieje poważna luka. Ramy z Kunming-Montrealu obejmują 23 cele, które mają zahamować utratę bioróżnorodności i wspierać odbudowę ekosystemów. Nowa ścieżka ma pomóc państwom przełożyć te ambicje na skuteczniejsze wdrażanie — od ochrony siedlisk i gatunków po włączenie kwestii przyrodniczych do decyzji gospodarczych.
Ochrona przyrody i wsparcie dla społeczności
Podczas konferencji przyjęto niemal 50 decyzji dotyczących m.in. obszarów chronionych, różnorodności biologicznej lasów, zrównoważonego zarządzania dzikimi gatunkami, gatunków inwazyjnych oraz ekosystemów morskich i przybrzeżnych. Uczestnicy podkreślali również znaczenie nauki i monitorowania przyrody, które pozwalają oceniać, czy deklarowane działania przynoszą rzeczywiste efekty. To ważne, ponieważ samo ustanowienie celu lub obszaru ochronnego nie gwarantuje jeszcze poprawy stanu ekosystemu.
Wśród uzgodnionych kierunków znalazło się także wzmacnianie udziału ludności rdzennej i społeczności lokalnych w ochronie przyrody. Ich wiedza oraz bezpośrednia więź z terytoriami mogą mieć istotne znaczenie przy planowaniu ochrony i odbudowy ekosystemów. Organizacja IUCN oceniła, że konferencja przyniosła postęp w uznaniu roli tych grup, ale zaznaczyła, że uzgodnione wyniki nie odpowiadają w pełni skali potrzeb ani wyzwaniom związanym z finansowaniem działań.
Od porozumień do działań w terenie
Wyniki szczytu nie oznaczają, że cele ochrony przyrody zostały już osiągnięte. Przeciwnie, pierwszy globalny przegląd wskazał, że dotychczasowe działania nie nadążają za przyjętymi zobowiązaniami, a wdrażanie planu wymaga przyspieszenia. Dlatego o znaczeniu „Ścieżki Jerewańskiej” zdecyduje to, czy państwa wykorzystają ją do konkretnych zmian w polityce, finansowaniu i zarządzaniu terenami oraz czy będą rzetelnie mierzyć ich skutki.
Konferencja w Armenii zamknęła ważny etap międzynarodowego przeglądu, ale przed krajami pozostaje zasadnicze zadanie: przełożyć uzgodnienia na ochronę siedlisk, odbudowę zniszczonych obszarów i ograniczanie presji na gatunki. Przyjęte decyzje dają wspólny kierunek działania, lecz powodzenie zależy od ich wdrożenia i dostępnych środków. Najbliższe lata pokażą, czy polityczne deklaracje z Jerewania przełożą się na dostrzegalne korzyści dla przyrody i ludzi.
